على اصغر شميم
523
ايران در دوره سلطنت قاجار ( فارسي )
وثوق الدوله همت و دلاورى ستار خان و باقر خان و مجاهدين آذربايجان را ستود و طرحى را كه به عنوان قدردانى از ستار خان ( سردار ملى ) و ساير مجاهدين تبريز تهيه كرده بود و براى تصويب به مجلس تقديم كرد مجلس فورا آن را تصويب نمود . « مجلس شوراى ملى جانبازىها و فداكارىهاى جنابان ستار خان سردار ملى و باقر خان سالار ملى و ساير غيرتمندان تبريز را نخستين علت آزادى و خلاصى ملت ايران از قيد اسارت و رقيت ارباب ظلم و عدوان مىداند و از مصائب و شدايدى كه آن فرزندان غيور وطن و ساير اهالى غيرتمند آذربايجان براى سعادت ابدى و نيكنامى ايران تحمل كردهاند ، تشكرات صميمى عموم ملت ايران را تقديم مىنمايد » . به دنبال تصويب طرح وثوق الدوله بنابر پيشنهاد ممتاز الدوله ، تشكرنامهاى بدين شرح دربارهى خدمات سپهدار و سردار اسعد به تصويب مجلس رسيد : « تشكرنامه - مجلس ملى از فداكارىها و مجاهدات غيرتمندانه حضرت سپهدار اعظم و رؤسا و افراد مجاهدين و حضرت سردار اسعد و امراى عظام و رؤسا و افراد ايل جليل بختيارى ، كه ممد آزادى ايران از قيد اسارت و رقيت ارباب ظلم و عدوان گرديد و از مشاق و متاعبى كه براى تأمين سعادت استقلال ايران تحمل فرمودند ، تشكرات صميمى عموم ملت را تقديم مجاهدين و تأييدات الهى را در تكميل اقداماتى كه در راه آزادى و آسايش ملت ايران كردهاند ، براى اين دو وجود محترم از خداوند متعال مسئلت مىنمايد » . بدينترتيب براى اولينبار نمايندگان ملت ، دو تن گمنام را كه از ميان طبقه سوم و يا به عبارت ديگر از عمق جامعه برخاسته بودند ، يعنى ستار خان ( دلال اسب ) و باقر خان ( سنگتراش ) را در يك كفه ترازو و دو تن فئودال و ملاك درجهى اول از عالىترين طبقهى جامعه را در كفهى ديگر قرار دادند و شاهين ترازو ، آن دو دستهى دو نفرى را همسنگ نشان داد . اما متأسفانه بار ديگر بايد اين حقيقت تلخ را تكرار كنيم كه گذشت زمان و تحولات آينده ، اين همبستگى و همطرازى را كه مجلس دوم پايهگذارى كرده بود ، از ميان برد . ستار خان و باقر خان و هزاران مجاهد ديگر همطبقهى آنان به كلى فراموش شدند « 1 » ولى فئودالها كه فقط رعايا و زر خريدان خود را بسيج كرده و جلو گلوله فرستاده بودند تا موقعيت و قدرت و دارايى و فرمانفرمايى خود را همچنان حفظ كنند ، بر كرسىهاى پارلمان تكيه زدند و خود و فرزندانشان
--> ( 1 ) - از سرنوشت دردناك ستار خان سردار ملى ، بعدا ضمن گفتگوى آشفتگى سياسى و ترور ، آگاه خواهيد شد .